Tlenek etylenu w surowcach roślinnych z Indii: co badać w 2026 r.

Tlenek etylenu (EtO) to gaz, który poza UE bywa stosowany do fumigacji suchej żywności, np. nasion i przypraw. W UE nie jest zatwierdzony jako substancja czynna środków ochrony roślin, a jego pozostałości w żywności kontroluje się jak pozostałości pestycydów. Kupujący surowce roślinne z Indii mają do czynienia z dwoma poziomami wymagań: samym limitem pozostałości oraz kontrolami granicznymi z rozporządzenia wykonawczego (UE) 2019/1793.

Skąd wziął się problem tlenku etylenu?

9 września 2020 r. Belgia zgłosiła w systemie RASFF obecność tlenku etylenu w nasionach sezamu z Indii. W niektórych partiach limit 0,05 mg/kg był przekroczony ponad 1000 razy. Według Komisji nasiona i produkty z nich trafiły do 24 państw członkowskich i 9 państw trzecich. Państwa członkowskie wycofały produkty z rynku i od konsumentów. Komisja wskazała, że z rynku muszą zniknąć także produkty przetworzone i złożone, wytworzone z niezgodnego sezamu.

UE działała etapami:

• Październik 2020 r. Rozporządzenie wykonawcze (UE) 2020/1540 objęło indyjski sezam szczególnymi warunkami przywozu, w tym badaniem przed eksportem i świadectwem urzędowym.
• Styczeń 2022 r. Rozporządzenie wykonawcze (UE) 2021/2246 rozszerzyło środki dotyczące tlenku etylenu na część przypraw, węglan wapnia oraz suplementy diety zawierające składniki roślinne z Indii.
• 2024–2026. Regularne przeglądy zmieniały częstotliwość kontroli i dzieliły pozycje według towarów. Ostatnia zmiana to rozporządzenie wykonawcze (UE) 2026/1206, obowiązujące od 30 czerwca 2026 r.

Jak definiuje się pozostałość?

Prawna definicja pozostałości to suma tlenku etylenu i 2-chloroetanolu, wyrażona jako tlenek etylenu. 2-chloroetanol jest produktem rozkładu tlenku etylenu. Sprawozdanie z badań obejmujące wyłącznie tlenek etylenu jest więc niepełne. Ponieważ wynik wyraża się jako tlenek etylenu, laboratorium przelicza wykryty 2-chloroetanol na równoważnik tlenku etylenu i dopiero wtedy sumuje oba wyniki. Warto prosić o oba wyniki cząstkowe i obliczoną sumę.

Najwyższe dopuszczalne poziomy pozostałości (NDP) zawiera załącznik V do rozporządzenia (WE) nr 396/2005. Rozporządzenie (UE) 2015/868 ustaliło je na poziomie dolnej granicy oznaczalności. W praktyce pozostałość powyżej granicy oznaczalności oznacza przekroczenie NDP.

Grupa produktów	NDP tlenku etylenu (mg/kg)
Nasiona oleiste, w tym sezam	0,05
Herbata, kawa, napary ziołowe i kakao	0,1
Przyprawy: nasiona, owoce, kora, korzenie i kłącza (np. imbir, kurkuma), pąki, znamiona, osnówki	0,1
Dodatki do żywności (wskazane w rozporządzeniu 2019/1793)	0,1

Przed uzgodnieniem specyfikacji sprawdź dokładny kod produktu w unijnej bazie danych pestycydów.

Które towary z Indii podlegają kontrolom granicznym w 2026 r.?

Rozporządzenie 2019/1793 zawiera dwa wykazy. Załącznik I przewiduje częstsze kontrole identyfikacyjne i bezpośrednie w punkcie kontroli granicznej. Załącznik II dodaje szczególne warunki: każdej przesyłce musi towarzyszyć świadectwo urzędowe wydane przez organ indyjski oraz wyniki pobrania próbek i analiz. Tabela pokazuje pozycje dla Indii związane z tlenkiem etylenu po zmianie rozporządzeniem 2026/1206.

Załącznik	Towary z Indii (zagrożenie: tlenek etylenu)	Odsetek kontrolowanych przesyłek
II	Nasiona sezamu	20%
II	Gałka muszkatołowa; kwiat muszkatołowy; kardamon	po 30%
II	Kolendra; kmin rzymski; nasiona anyżu, badianu, kminku lub kopru włoskiego oraz owoce jałowca; imbir; szafran; kurkuma; curry; nasiona kozieradki; tymianek; liście laurowe; inne przyprawy	po 20%
II	Sosy, mieszanki przyprawowe i przyprawy złożone (CN 2103)	20%
II	Suplementy diety zawierające składniki roślinne, także surowce do ich produkcji, z wyjątkiem gumy guar (ex CN 1302, ex 2106)	10%
I	Cynamon i kwiaty drzewa cynamonowego (przeniesione z załącznika II w 2026 r.)	20%
I	Pieprz (Piper); suszone, kruszone lub mielone owoce z rodzaju Capsicum lub Pimenta	20%
I	Mieszaniny dodatków do żywności zawierające mączkę chleba świętojańskiego lub gumę guar	20%
I	Węglan wapnia	30%

Komisja przegląda te wykazy co najmniej raz na sześć miesięcy. Przed każdą umową warto sprawdzić aktualny tekst skonsolidowany.

Rozporządzenie dotyczy żywności i pasz. Surowce roślinne importowane jako materiały wyjściowe do produktów leczniczych podlegają przepisom farmaceutycznym. Przeznaczenie towaru należy jasno wskazać w dokumentach importowych.

Co musi towarzyszyć przesyłce z załącznika II?

• Świadectwo urzędowe według unijnego wzoru, wydane przez właściwy organ w Indiach, zanim towar opuści jego kontrolę. Jest ważne do czterech miesięcy od wydania, ale nie dłużej niż sześć miesięcy od daty wyników badań laboratoryjnych.
• Wyniki pobrania próbek i analiz z laboratorium akredytowanego według ISO/IEC 17025.
• Kod identyfikacyjny przesyłki, widoczny na świadectwie, w wynikach i na każdym worku.
• Uprzednie powiadomienie przez podmiot odpowiedzialny za przesyłkę, w formie wspólnego zdrowotnego dokumentu wejścia (CHED) w unijnym systemie IMSOC, przed przybyciem towaru. Ten obowiązek dotyczy także towarów z załącznika I.

Punkt kontroli granicznej sprawdza dokumenty i przeprowadza kontrole identyfikacyjne oraz bezpośrednie, w tym pobranie próbek, z częstotliwością podaną w wykazie.

Kto kontroluje w Polsce?

W Polsce graniczną kontrolę sanitarną żywności pochodzenia niezwierzęcego prowadzą organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Kontrola obejmuje sprawdzenie dokumentów, a także kontrolę identyfikacyjną i bezpośrednią, w tym pobranie próbek do badań laboratoryjnych. Dla towarów z rozporządzenia 2019/1793 organy PIS stosują art. 47–64 rozporządzenia (UE) 2017/625. Po kontroli z wynikiem pozytywnym organ wydaje świadectwo stwierdzające spełnienie wymagań zdrowotnych, na podstawie którego organy celne nadają dopuszczalne przeznaczenie celne.

Czy próbki wymagają takich samych dokumentów?

Nie zawsze. Rozporządzenie 2019/1793 nie dotyczy próbek handlowych, próbek laboratoryjnych ani eksponatów wystawowych, które nie są przeznaczone do wprowadzenia do obrotu, do 10 kg netto w przypadku produktów innych niż świeże. Powyżej tej masy właściwy organ może zwolnić takie przesyłki z kontroli identyfikacyjnych i bezpośrednich. Analiza próbki przed wysyłką i tak pokazuje, czy partia handlowa ma szansę przejść kontrolę.

O co kupujący w UE pytają dostawców?

1. Kod CN i przeznaczenie każdego produktu, uzgodnione przed zamówieniem.
2. Sprawozdanie z badań przed wysyłką dla każdej partii, obejmujące tlenek etylenu i 2-chloroetanol, z podaną granicą oznaczalności i metodą, z laboratorium akredytowanego według ISO/IEC 17025.
3. Pisemne oświadczenie, że do fumigacji ani sterylizacji nie stosuje się tlenku etylenu, wraz z opisem metody redukcji mikroorganizmów stosowanej zamiast niego.
4. Identyfikowalność partii od pola lub obszaru zbioru do wysłanej partii.
5. Dla towarów z załącznika II: projekt świadectwa urzędowego i wyników analiz przed załadunkiem, aby sprawdzić kody i daty.
6. Uzgodniony plan na wypadek zatrzymania na granicy: kto płaci za pobranie próbek i co dzieje się z odrzuconą partią.

Kupujący śledzą też powiadomienia RASFF dla swoich produktów i kraju pochodzenia. Komisja korzysta z danych RASFF i wyników kontroli granicznych przy przeglądzie wykazów.

Jak korzystamy z tego w Green Future Clinics

W przypadku indyjskich przypraw i surowców roślinnych prosimy dostawców o dokumenty z powyższej listy przed potwierdzeniem zamówienia. Sprawdzamy, czy każde sprawozdanie z badań obejmuje tlenek etylenu i 2-chloroetanol oraz czy granica oznaczalności odpowiada limitowi UE. W przypadku towarów z załącznika II porównujemy projekt świadectwa z dokumentami wysyłkowymi przed załadunkiem. O każdym braku informujemy klienta na piśmie.